Over het fysieke, etherische, astrale en mentale lichaam
Door Susanne Hazen, auteur Leerboek Familieopstellingen
Veel spirituele en filosofische tradities gaan ervan uit dat de mens meer is dan alleen een fysiek lichaam. In het sjamanisme, de antroposofie en het hindoeïsme wordt de mens bijvoorbeeld gezien als een wezen dat uit meerdere lagen of lichamen bestaat. Welke lichamen precies worden onderscheiden verschilt per traditie, maar de gedachte dat de mens uit meer bestaat dan alleen materie vinden we in veel culturen terug.
Het fysieke lichaam kunnen we zien en aanraken. De andere lichamen zijn subtieler en niet met het blote oog waarneembaar. Toch kunnen we ze ervaren en waarnemen, bijvoorbeeld via Systemic Ritual.
Systemic Ritual is een methode waarbij we via ritueel en systemisch werk deze verschillende lagen van ons bestaan kunnen ervaren. (zie /wat-is-systemic-ritual/)
Al deze lichamen hebben zorg en voeding nodig. Ze zijn voortdurend actief, met elkaar verweven en beïnvloeden elkaar. Wanneer er in één lichaam een verstoring ontstaat, werkt dat door in de andere lagen.
Centraal in dit geheel staat een gevoel van ‘ik’ of ‘mij’: onze persoonlijkheid. Hier bevinden zich ons bewustzijn en ons vermogen tot zelfreflectie. Vanuit deze plek denken we, spreken we en kiezen we onze handelingen. De ‘ik’ kan reflecteren, leren, plannen maken en zichzelf veranderen.
Onze persoonlijkheid neemt de verschillende lichamen waar als één samenhangend geheel. Ze selecteert en integreert de ervaringen en informatie uit deze lagen. Alleen wat voor ons betekenisvol is, bereikt ons bewustzijn. Zo vormt onze ‘ik’ als het ware de bril waardoor we de werkelijkheid waarnemen en de gebeurtenissen om ons heen interpreteren.
In mijn workshops werken we met de volgende lichamen.
Het fysieke lichaam
Het fysieke lichaam is wat we kunnen zien en voelen. Het bestaat uit onze huid, spieren, botten en organen, maar ook uit alle neurogene en hormonale processen die zich in ons lichaam afspelen. Het is het tastbare, materiële aspect van ons bestaan.
Het etherische lichaam
Het etherische lichaam kun je zien als een fijn netwerk van energiebanen. Het doordringt en omhult het fysieke lichaam en voorziet onze cellen van levensenergie. De meridianen waarover de Traditionele Chinese Geneeskunde spreekt maken deel uit van dit etherische lichaam.
Het fysieke en etherische lichaam kunnen we versterken door goede voeding, lichaamsbeweging, tijd doorbrengen in de natuur, ademhalingsoefeningen, acupunctuur, QiGong, muziek en zingen.
Bij chronisch zieken en stervenden maakt het etherische lichaam zich geleidelijk los van het fysieke lichaam. Wanneer het etherische lichaam het fysieke lichaam volledig verlaat, houdt het fysieke lichaam op te bestaan. Volgens verschillende tradities blijft het etherische lichaam na het overlijden nog zes tot zeven dagen aanwezig, waarna ook deze laag oplost.
Het astrale lichaam
In het astrale lichaam bevinden zich onze gevoelens, gewaarwordingen, impulsen, gedachten en herinneringen. Het is het lichaam waarin we emoties ervaren.
Het astrale lichaam spreekt ook de taal van symbolen en dromen. Zowel nachtelijke dromen als dagdromen vinden plaats in deze laag van ons bestaan.
Dit lichaam heeft geen vaste vorm en kan gemakkelijk veranderen. Het kan zich zelfs tijdelijk losmaken van het fysieke lichaam en uittreden.
Met het astrale lichaam kunnen we ook emoties en gedachten van anderen oppikken. Het werkt een beetje als een stemvork: het resoneert niet alleen met onze eigen innerlijke wereld, maar reageert – meestal onbewust – ook op wat er in onze omgeving leeft.
Het astrale lichaam kan worden versterkt door creatieve activiteiten zoals schilderen, muziek of andere vormen van expressie. Ook het bewust oproepen van herinneringen die liefde, vreugde of dankbaarheid oproepen voedt deze laag.
Wat we zien en beleven heeft eveneens invloed. Het waarnemen van geweld of negativiteit kan het astrale lichaam verzwakken. Daarom kan het soms helpend zijn om bewust te kiezen waar we onze aandacht op richten. Het regelmatig vermijden van slecht nieuws is in die zin eerder gezond dan een vorm van ‘struisvogelpolitiek’.
Volgens sommige tradities kan het astrale lichaam langer blijven bestaan na de dood van het fysieke lichaam. Bij een plotselinge of abrupte dood kan het gebeuren dat deze laag nog een tijd verbonden blijft met de aarde.
Het mentale lichaam
Het mentale lichaam kun je zien als de structuur die ons denken mogelijk maakt. Het is niet het denken zelf, maar de onderliggende structuur waarin gedachten, dromen en associaties zich kunnen vormen.
In dit mentale lichaam bevinden zich onze patronen. Patronen zijn automatische verbindingen tussen waarnemen, herkennen en voelen. Er ontstaan paden waarin ervaringen uit het verleden, overtuigingen en emoties met elkaar verbonden raken en zo automatische reacties vormen.
Methoden zoals Neuro Linguïstisch Programmeren, hypnotherapie en affirmaties werken met deze structuren.
Het mentale lichaam kan worden versterkt door activiteiten die orde en structuur brengen: puzzels maken, organiseren, ritmische oefeningen of meditatie. Daarmee brengen we rust en helderheid in ons denken.
De ziel
De ziel is onze diepste, zuivere ervaring van ‘mij’. Niet het ego, maar het wezenlijke deel van onszelf dat tijdloos en vormloos is.
In verschillende tradities wordt de ziel bovendien gezien als een werkelijkheid met meerdere lagen, zoals een persoonlijke ziel, een familieziel, een groepsziel en een universele ziel. Daarover schrijf ik in een volgend blog meer.
De ziel kan worden gevoed door meditatie, door mooie muziek, door het ervaren van schoonheid en door momenten van echte verbondenheid met anderen en met de wereld om ons heen.
In mijn workshops werken we met deze verschillende lagen van het mens-zijn. Door middel van Systemic Ritual, beweging en aandacht kunnen we de lichamen waarnemen, versterken en opnieuw met elkaar verbinden.
Wanneer deze lagen weer meer in harmonie samenwerken, ontstaat er vaak meer rust, vitaliteit en innerlijke ruimte.
Voor meer informatie over de ONLINE workshops, zie:
Bronnen:
Aaldijk, K. Voeding voor de ziel. Spiegelbeeld, mei 2007
Van Kampenhout, D. Beelden van de ziel. Over de werking van de ziel in sjamanistische rituelen en familieopstellingen
http://www.ankh-homeopathie.nl/pagina.php?id=16
Systemic Ritual en Familieopstellingen 
Een gedachte over “De mens bestaat uit meer dan één lichaam”